Дали меланомот боли или чеша?

Најчесто не, особено на почетокот. Повеќето меланоми не болат, не чешаат и не крварат сè додека не се прошират во подлабоките слоеви на кожата. Затоа не чекајте симптоми: секоја нова или променета бенка треба да се прегледа.

Може ли да добијам меланом ако не се сончам?

Да. Меланомот може да се јави и на кожа која никогаш не била изложена на сонце, и без претходни изгореници, бидејќи генетиката е вториот главен причинител. Кај 60% од пациентите не постои ниту еден познат ризик-фактор.

Дали секоја бенка може да стане меланом?

Ризикот обична бенка да се претвори во меланом е многу мал, околу 1 на 200.000. Околу 70% од меланомите се јавуваат на чиста кожа, а не од постоечка бенка. Затоа е важно да се следи појавата на **нови**, а не само постоечките бенки.

На која возраст се јавува меланомот?

На секоја возраст. Не е болест само на постарите: најчест малиген тумор е кај младите од 19 до 29 години, а сè почесто се гледа кај луѓе меѓу 30 и 50 години.

Колку често треба да ги прегледувам бенките?

Самопреглед еднаш месечно и дермоскопски преглед кај дерматолог еднаш годишно. Луѓето со многу бенки, со семејна историја на меланом или со претходно отстранет меланом треба да доаѓаат почесто, според препорака на дерматологот.

Меланом: симптоми, видови и ризици

Меланомот е најопасниот рак на кожата. Сочинува само 2% од сите карциноми на кожата, а е причина за 80% од смртните случаи поврзани со рак на кожата. Добрата вест е дека меланомот е единствениот смртоносен рак што можеме да го видиме со сопствените очи. Ако се открие рано, излечив е во 90% од случаите.

Накратко

Меланомот е најопасниот рак на кожа, но откриен рано е излечив во 90% од случаите.
Најчестиот знак е нова бенка која расте и се менува, или бенка различна од сите други („грдо пајче“).
Постојат неколку видови меланом. Некои воопшто не личат на бенка и не ги следат АБЦДЕ правилата.
Кај 60% од пациентите со меланом не постои ниту еден познат ризик-фактор, па не смееме да мислиме „мене не може да ми се случи“.
Самопреглед еднаш месечно и дермоскопски преглед еднаш годишно се најсигурниот начин меланомот да се открие навреме.

Што е меланом?

Меланомот е малиген тумор кој потекнува од пигментните клетки на кожата, меланоцитите. Од истите клетки се создаваат и бенките. Тоа е најагресивниот рак на кожата, и ако не се открие навреме, може да се рашири во лимфните јазли и внатрешните органи.

Меланомот се јавува кај луѓе со секаков тип на кожа, од најсветлата до најтемната, и на секоја возраст. Тој е најчестиот малиген тумор кај младите на возраст од 19 до 29 години, особено кај жените.

Кои се симптомите на меланом?

Најчестиот вид меланом на почетокот наликува на обична бенка. Затоа го препознаваме по тоа што е различен од другите бенки и што се менува. За самопреглед се користи АБЦДЕ правилото:

А – асиметрија: едната половина е различна од другата.
Б – ивици: нерамни, назабени или нејасни.
Ц – бои: повеќе од една боја, не само кафена туку и црна, сива, розева, сина или бела.
Д – дијаметар: поголем од 6 мм.
Е – еволуција: било каква промена во боја, големина или облик.

Внимавајте и на знакот на грдото пајче: бенка која не личи на ниту една друга ваша бенка.

АБЦДЕ правилото важи само за најчестиот вид, површински ширечкиот меланом. Меланомот не ги следи секогаш правилата: може да се појави во многу форми и да нема ниту еден од типичните знаци. Повеќе за тоа во текстот Меланом кој не личи на меланом. Подетално водство за самопрегледот има во Како да го препознаеме меланомот навреме.

Кои видови меланом постојат?

Површински ширечки: На почетокот личи на обична бенка, потоа станува асиметричен и во повеќе бои. Најчест вид. За него важи АБЦДЕ правилото.
Лентиго малигна: Шарена бенка на лицето која бавно, со години, расте и се менува. Се јавува на кожа долго изложена на сонце.
Акрален лентигинозен: Бенка на стапалата, дланките или под ноктите. Се јавува подеднакво кај сите типови на кожа. Повеќе во Меланом на скалпот, стапалата и ноктите.
Нодуларен: Розев, кафеав, црвен или сино-црн јазол. Најагресивен вид, расте околу 0,5 мм месечно.
Амеланотичен (безбоен): Розово испакнување или црвеникава дамка. Најредок и најтежок за препознавање.

Кој е под најголем ризик?

Ризик-фактори за меланом се:

УВ зрачење: незаштитено и прекумерно изложување на сонце и солариуми
светла кожа која лесно гори на сонце
многу бенки: повеќе од 100, или повеќе од 5 атипични
имуносупресивна терапија
лична или семејна историја на рак на кожа, односно генетика

Само една посериозна изгореница од сонце го удвојува ризикот за меланом. Користењето солариум пред 35-годишна возраст го зголемува ризикот за 75%. Повеќе за тоа во Колку се штетни солариумите.

Сепак, кај 60% од пациентите со меланом не постои ниту еден ризик-фактор. Меланом може да се добие и без изгореници, бидејќи генетиката е вториот главен причинител. УВ зрачењето е единствениот ризик-фактор на кој можеме да влијаеме: заштита од сонце и без солариум.

Ако сакате да го проверите вашиот личен ризик, пополнете ја бесплатната процена на ризик од рак на кожа.

5 изненадувачки факти за меланомот

Меланомот може да биде безбоен. Амеланотичниот меланом изгледа како сјаен, розев јазол или како рамна дамка слична на егзема. Разликата е што не чеша и расте со текот на времето.
Меланомот се јавува и на кожа што не била изложена на сонце. Изгорениците не значат дека меланомот ќе се појави баш на местото кое изгорело. Кога механизмите на телото нема да успеат да го поправат оштетувањето на ДНК, малигниот тумор може да се појави било каде на кожата.
70% од меланомите не се развиваат од бенка. Повеќето се јавуваат на чиста, здрава кожа („де ново“), а само околу 30% од претходна бенка. Затоа превентивното вадење здрави бенки нема смисла. Повеќе во Отстранување на бенки: кога е потребно?
Меланом може да се добие и без изгореници. Генетиката е вториот причинител за меланом, и на неа не можеме да влијаеме.
Меланомот може да исчезне сам од себе. Тоа е регресија: имунолошкиот систем се бори против туморот. За жал, понекогаш тоа се случува откако меланомот веќе метастазирал во витални органи. Затоа исчезнувањето на бенката не значи дека опасноста поминала.

Колку е излечив меланомот?

Сè зависи од тоа кога ќе се открие:

рано откриен: излечив е во 90% од случаите
кога ќе стигне до лимфните јазли: околу 60%
кога ќе се рашири во далечни органи: само 30%

Најраната фаза е таканаречениот меланом ин ситу, или стадиум 0, кога меланомот се наоѓа само во најповршниот слој на кожата. Во оваа фаза меланомот најчесто е симетричен, со една боја и во ниво на кожата, многу сличен на обична бенка.

Може да се открие само со дермоскоп, кај луѓе кои доаѓаат на превентивен преглед без да забележале некаква промена.

Кога ќе ги забележиме АБЦДЕ знаците, меланомот може сè уште да е ин ситу или во прв стадиум, со дебелина до 1 мм. За жал, луѓето најчесто доаѓаат дури кога меланомот станал опиплив или чеша, боли или крвари. Тогаш меланомот веќе навлегол подлабоко во кожата, каде има крвни и лимфни садови, и ризикот да метастазира е поголем. Кај површински ширечкиот меланом, од неговата појава до поставување на дијагнозата во просек поминуваат 3 до 5 години: време во кое тој се развива пред нашите очи.

Како навреме да се открие меланомот?

Самопреглед еднаш месечно. Проверете ја целата кожа, вклучително и местата кои не се изложени на сонце. Побарајте од партнерот да ви го прегледа грбот, а вие прегледајте го неговиот. Тоа може да спаси живот.
Дермоскопски преглед еднаш годишно. Дермоскопијата е брз и безболен преглед со кој дерматологот гледа структури под површината на кожата, невидливи со голо око.
Преглед веднаш штом ќе забележите нова дамка, бенка или испакнување кое расте или се менува, без разлика колку безопасно изгледа.

Дури 68% од пациентите со меланом биле кај лекар во годината пред дијагнозата, а меланомот не бил забележан. Затоа не чекајте некој друг да го забележи. Ниту не чекајте да почне да боли или да чеша.

Не го одложувајте прегледот на бенките. Со само еден преглед може да спасите живот, вашиот или на некој близок. Закажете дермоскопски преглед во Дерма Нова, Скопје.