Здравите бенки не треба да се отстрануваат за да се спречи меланом. Ризикот обична бенка да се претвори во меланом е многу мал, а околу 70% од меланомите се јавуваат на чиста кожа, не од постоечка бенка. Бенката се отстранува кога е сомнителна по дермоскопски преглед, или кога естетски ви пречи. Отстранувањето е безбедно кога го прави лекар, хируршки и со анализа на ткивото. Многу поважно од вадењето бенки е да се следи појавата на нови промени.
Накратко
- Превентивното вадење здрави бенки не го намалува ризикот од меланом. Ризикот е во гените, не во бенките.
- Секоја бенка може да се отстрани, кога е сомнителна или кога ви пречи, но претходно мора да се провери со дермоскоп.
- Правилното отстранување е хируршко, во целост, со патохистолошка анализа. Никогаш дома.
- Повредата или отстранувањето на бенката не предизвикуваат рак. Опасно е само оставање на сомнителна бенка.
- Нова, темна, рамна бенка кај човек над 60 години е знак за тревога.
Дали отстранувањето на бенките спречува меланом?
Не. Ова е една од најчестите заблуди.
- Околу 70% од меланомите се јавуваат на чиста, здрава кожа, а само околу 30% на претходна бенка. Тоа се обично мали вродени бенки, или меланом кој се развил веднаш до дермална бенка.
- Ризикот обична, стекната бенка да се претвори во меланом е околу 1 на 200.000.
Затоа превентивното вадење на здрави бенки со цел да се намали ризикот од меланом нема смисла. И ако ги отстраните сите бенки, нема да се заштитите од меланом.
Луѓето со повеќе од 100 бенки, или со повеќе од 5 атипични бенки, навистина имаат поголем ризик. Но ризикот е во нивните гени, а не во бенките. Тие не треба да ги вадат сите бенки. Треба редовно да ги проверува дерматолог и да прават месечен самопреглед.
Една млада пациентка дојде на преглед затоа што пластичниот хирург ѝ препорача пред да отстрани најмалку 10 бенки. Сакаше да се ослободи од нив затоа што не ѝ се допаѓаа, но и за да не добие меланом. При прегледот ја најдов вистинската опасност на сосема друго место. Тоа беше издигната, малку цврста промена на подлактицата, со рамномерна темнокафеава боја. Се покажа дека е меланом.
Кога треба да се отстрани бенка?
Секоја бенка може да се отстрани. Тоа се прави кога:
- дерматологот препорачал, бидејќи по дермоскопски преглед бенката е сомнителна
- естетски ви пречи или постојано се повредува
- се работи за голема вродена бенка, кога дерматологот ќе процени според нејзината големина, локација и боја
Вродените бенки, кои се појавуваат во првите 2 години од животот, имаат ризик од 0 до 5% да се претворат во меланом. Најголем ризик носат големите и џиновските вродени бенки, со дијаметар поголем од 20 см. Ако не се отстранат, треба редовно да ги следи дерматолог.
Дали е опасно да се отстрани бенка?
Не. Старото верување дека „ако се чепка бенката, ќе стане рак“ е мит. За жал, сè уште е присутно: има пациенти кои одбиваат да отстранат дури и јасен меланом, од страв дека отстранувањето ќе предизвика рак.
Вистината е обратна:
- Повредата на бенката не води кон малигно заболување. Секоја повредена бенка, сепак, треба да ја прегледа дерматолог за да се исклучи меланом, бидејќи меланомот лесно крвари и често наликува на бенка. Повеќе во Што да направите ако повредите бенка.
- Отстранувањето е секогаш во целост и нема никаков ризик.
- Ризично е само ако се остави сомнителна бенка, односно меланом, да расте и да метастазира.
Како правилно се отстранува бенка?
- Пред отстранувањето, секоја бенка мора дермоскопски да се провери, бидејќи многу меланоми наликуваат на обична бенка.
- Правилно отстранување е единствено со хируршка интервенција, при што отстранетото ткиво се праќа на патохистолошка анализа за потврда на дијагнозата.
- Никогаш не обидувајте се сами да отстраните бенка, ниту со домашни средства.
Нова бенка: кога е нормално, а кога знак за тревога?
„Се раѓаме и умираме без бенки.“ Бројот на бенки значително расте во детството. Повеќето луѓе добиваат нови бенки до околу 40-годишна возраст. Потоа, во постарата возраст, бројот на бенки постепено се намалува: рамните бенки исчезнуваат, а испакнатите ја губат бојата.
Затоа:
- нова бенка кај дете или млад човек е најчесто нормална појава
- нова, растечка или променета промена кај возрасен треба да се провери со дермоскоп, без разлика колку невино изгледа
- нова, темна, рамна бенка кај човек над 60 години е знак за тревога. Таа треба да се отстрани и анализира, дури и кога дермоскопски не изгледа сомнително
Запомнете: околу 70% од меланомите се појавуваат како нова промена на кожата. Затоа е многу поважно да се следи појавата на нови дамки, отколку да се вадат старите бенки.
Што ако имате многу бенки?
Ако имате повеќе од 100 бенки, или неколку атипични:
- не плашете се од бенките, туку следете ги
- правете самопреглед еднаш месечно
- одете на дермоскопски преглед еднаш годишно или почесто, според препорака
- за систематско следење постои дигитална дермоскопија, која фотографира и споредува бенки на целото тело во текот на времето
Повеќе за честите митови има во текстот Дали се опасни бенките?
Не плашете се од бенките, само следете ги. Пред секое отстранување, закажете дермоскопски преглед во Дерма Нова.
