Повеќето бенки (бемки) се безопасни. Опасна не е бенката која е само темна или испакната, туку онаа која е различна од другите, нова или се менува. Знаци за тревога се бенка која не личи на ниту една ваша бенка („грдо пајче“), промена во која преовладуваат сина и црна боја, нова бенка која расте, како и нова темна, рамна бенка после 60-годишна возраст. Таквите бенки треба веднаш да ги прегледа дерматолог со дермоскоп.
Накратко
- Опасноста не е во бојата или испакнатоста сама по себе, туку во различноста и промената.
- „Грдо пајче“: бенка различна од сите други. Тоа е еден од најважните знаци за меланом.
- Промена во која преовладуваат сина и црна боја мора да се провери. Тоа е правилото „сино-црно“.
- Испакнатите бенки најчесто се безопасни. Нова, цврста промена која расте, пак, бара итен преглед.
- Околу 70% од меланомите се појавуваат како нова промена, а не од постоечка бенка.
Бенка или бемка?
Двата збора се користат за истото: бенка и бемка. Медицинскиот назив е невус. Бенката е бенигнен тумор, кој настанува кога пигментните клетки, меланоцитите, се групираат на едно место. Секој човек има бенки, во просек 20 до 40.
Луѓето се плашат од бенките затоа што најчестиот вид меланом на почетокот изгледа како обична бенка. Сепак, ризикот обична бенка да се претвори во меланом е околу 1 на 200.000. Околу 70% од меланомите се јавуваат на чиста кожа. Затоа не се плашете од бенките, туку следете ги.
Видови бенки
Постојат вродени и стекнати бенки, рамни и испакнати (дермални), обични и атипични. Повеќето луѓе добиваат нови бенки до околу 40-годишна возраст. Кој вид бенки носи поголем ризик и кога треба да се отстранат, подетално има во Отстранување на бенки.
Дали црната бенка е опасна?
Не секогаш. Многу луѓе имаат рамномерно темни, безопасни бенки. Знаци за тревога се:
- темна, сјајна, црна бенка која се издвојува меѓу светлокафеавите бенки, или стои сосема сама
- промена во која преовладуваат сина и црна боја. Правилото „сино-црно“ (blue-black) е воведено во 2011 година и спасило многу животи. Кога промената е претежно сино-црна, мора да се исклучи меланом. Со уште еден дополнителен знак, веројатноста за малигнитет е до 90%.
- сино-црн јазол кој расте, бидејќи нодуларниот меланом, најагресивниот вид, е често симетричен и со една боја
Дали испакнатите бенки се опасни?
Не. Ова е еден од најчестите митови. Испакнатите бенки најчесто се обични дермални невуси, кои не носат поголем ризик од рамните. Луѓето се плашат од нив затоа што постојано се закачуваат и повредуваат. Повредата, пак, не ја прави бенката малигна. Повеќе во Што да направите ако повредите бенка.
Внимание бара друго: нова промена која е издигната, цврста и расте. Таа треба итно да се прегледа. Повеќе во Меланом кој не личи на меланом.
„Грдо пајче“ и „свештеник во снегот“
Најважен знак е различноста. Сите бенки кај еден човек си наликуваат: сличен облик, правилна форма и слична боја. Бенка која не личи на ниту една друга е „грдо пајче“. Таа треба да ја прегледа дерматолог кој практикува дермоскопија.
Слично е и правилото „свештеник во снегот“: осамена промена која „го бие окото“ и не може да се пропушти. Таква промена смее да се остави само ако дерматологот е 100% сигурен дека е бенигна. Во спротивно, отстранувањето е задолжително.
Дали бенка што чеша е опасна?
Самото чешање не е сигурен знак за меланом. Повеќето меланоми не чешаат, особено на почетокот. Чешањето е почесто кај други промени, вклучително и кај базоцелуларниот карцином. Сепак, бенка која се менува и притоа чеша, пецка или крвари треба да се прегледа, бидејќи промената е знак од АБЦДЕ правилото.
Кога веднаш на преглед?
- бенка различна од сите други
- нова бенка која расте, или постоечка бенка која се менува, ја губи бојата, чеша, боли или крвари
- промена со сина и црна боја
- нова промена која е издигната, цврста и расте
- нова, темна, рамна бенка после 60-годишна возраст. Бројот на бенки природно се намалува во постарата возраст, па таквата бенка е знак за тревога.
- нова бенка во ризична регија: нозете кај жените, грбот кај мажите
Сите бенки треба да се проверуваат, не само испакнатите. Направете самопреглед еднаш месечно и дермоскопски преглед еднаш годишно. Подетално за самопрегледот има во Како да го препознаеме меланомот навреме.
Не паничете, но и не игнорирајте ги бенките. Закажете дермоскопски преглед во Дерма Нова. Повеќе за честите митови има во Дали се опасни бенките?
