Базоцелуларниот карцином (базалиом) е најчестиот малиген тумор кај луѓето. Расте многу бавно и речиси никогаш не метастазира. Затоа често долго останува незабележан или погрешно се лекува, како егзема, обична бенка или раничка која „само што не заздравила“. Откриен навреме, се лекува хируршки и прогнозата е одлична. Оставен, може сериозно да ги оштети кожата, мускулите, па дури и коските, особено на лицето.
Накратко
- Базоцелуларниот карцином е најчестиот рак кај луѓето, и бројот на случаи постојано расте.
- Најчесто се јавува на лицето, вратот, горниот дел на грбот и деколтето.
- Може да изгледа како сјајно розево јазолче, раничка која не заздравува подолго од месец, егзематозна дамка или лузна без повреда.
- Речиси не метастазира, но ги разорува околните ткива ако не се лекува.
- Долготрајна „егзема“ која не реагира на терапија или „стара бенка“ кај повозрасен човек треба да се провери со дермоскоп.
Што е базоцелуларен карцином?
Базоцелуларниот карцином настанува од базалните клетки на кожата. Тоа е најчестиот рак на кожа, и најчестиот малиген тумор кај луѓето воопшто. Бројот на случаи постојано расте, поради стареењето на населението и поголемото изложување на УВ зраци.
Причина е долготрајното, незаштитено изложување на сонце. Негативните ефекти од УВ зраците се собираат со годините, па ризикот расте со возраста. Поголем ризик имаат професиите на отворено (земјоделци, сточари, градежни работници, археолози, камермани) и хобијата на отворено (градинарство, рибарење, лов, планинарење, трчање, возење велосипед).
Како изгледа базоцелуларниот карцином?
Постојат повеќе типови, па и изгледот е различен:
- Нодуларен тип, еден од најчестите: сјајно, розеникаво или лесно пигментирано јазолче, многу често на лицето, на носот и околу носот. Типично е проѕирно, со сјајна површина и видливи разгранети крвни садови.
- Површински тип: раничка која не заздравува подолго од месец дена. Кога е безбоен, може да личи на егзематозна дамка, а кога е пигментиран, на потемно петно.
- Морфеиформен (инфилтративен) тип, најредок: изгледа како лузна на место каде немало повреда.
- Пигментиран тип: темен, па може да се помеша со бенка или со меланом.
Кога „егземата“ е всушност рак
Ова е една од најчестите дијагностички замки, особено кај повозрасните.
Пациентка на 70 години дојде поради „егзема“ на ногата, која се враќала цела година. Пробала различни емолиенти без подобрување. По две недели терапија промената сè уште беше таму: чешаше и понекогаш влажнееше. Дермоскопијата даде одговор: таа „егзема“ беше базоцелуларен карцином.
Кај друга повозрасна пациентка, црвената промена на потколеницата која чешала долго била лекувана со кортикостероидни креми. Пациентката совесно ја следела терапијата и се прашувала зошто нејзината „егзема“ не поминува. Дури под дермоскопот се потврди дека станува збор за површински базоцелуларен карцином.
Поуката: долготрајна, црвена промена која чеша, особено на потколеницата кај повозрасен човек, не е секогаш само сува кожа или егзема. Ако не реагира на терапија, треба да се провери со дермоскоп. Чешањето е важен знак кај ракот на кожа, особено кај базоцелуларниот карцином.
Кога „старата бенка“ е всушност рак
Друга замка: повозрасен пациент вели „ја имам оваа бенка откако знам за себе“. На лицето на еден повозрасен пациент имаше две јазолчиња. Тоа на образот, пигментирано, беше причината за посетата. Она на носот изгледаше како обична испакната бенка. Двете беа базоцелуларен карцином.
Кај луѓе со многу пигментирани промени на грбот, базоцелуларниот карцином лесно се „крие“ меѓу бенките. Без дермоскоп речиси е невозможно да се забележи.
Поуката: секоја нова промена на лицето кај повозрасните, како и „старите“ испакнати бенки, треба да се проверат со дермоскоп.
Дали базоцелуларниот карцином метастазира? Каква е прогнозата?
Базоцелуларниот карцином речиси и да нема способност за метастазирање, односно за ширење во другите органи. Тоа не го прави помалку опасен. Ако не се открие навреме, расте во длабочина и ја оштетува кожата, околните ткива, мускулите, па дури и коските. Може да остави значителни деформитети, особено на лицето, каде и најчесто се јавува.
Бидејќи расте многу бавно, долго може да остане незабележан. Затоа прогнозата зависи од тоа колку рано ќе се открие: колку е помал, толку полесно и поуспешно се лекува.
Како се лекува?
- Откако дијагнозата ќе се потврди, базоцелуларниот карцином се лекува хируршки. Така можноста за нецелосно отстранување и повторна појава се сведува на минимум.
- Избегнувајте немедицински начини на терапија и нехируршки процедури без претходна дијагноза.
- Превенција: со редовна употреба на крем со заштитен фактор СПФ 30 се забавува стареењето на кожата, а ризикот за кожни карциноми се намалува за половина.
Секоја нова промена на лицето, раничка која не заздравува или „егзема“ која не поминува заслужува дермоскопски преглед. Закажете преглед во Дерма Нова. Повеќе за сите видови рак на кожа има во Рак на кожа: видови и симптоми.
